Proptozis, göz küresinin normalde yer aldığı göz çukurundan (orbita) aniden dışarı fırlaması durumudur. Göz, göz kapaklarının önüne doğru çıkmış ve dışarıda kalmış görünür. Bu durum, sadece gözde değil, çevre dokularda ve sinirlerde de ciddi hasarlara neden olabilir.

Proptozis, genellikle ani travmaların bir sonucu olarak ortaya çıkar ve hayvanın görme yetisini kalıcı olarak kaybetmesine yol açabilir. Ayrıca ağrılı ve estetik açıdan da rahatsız edici bir durumdur.

Proptozisin Nedenleri Nelerdir?

? Köpeklerde Yaygın Nedenler:

  • Travma: Düşme, trafik kazası, başka bir hayvanla kavga

  • Kafa veya yüz bölgesine gelen ani darbe

  • Şiddetli boyun derisi tutulması (kavgalar sırasında)

  • Bazı ırklarda anatomik yatkınlık (örneğin Pug, Pekingese, Shih Tzu gibi kısa burunlu, sığ göz çukuru olan ırklar)

? Kedilerde Yaygın Nedenler:

  • Yüksekten düşme

  • Araç çarpması

  • Kafaya alınan şiddetli travmalar

  • Daha nadir görülür, ancak daha ciddi sonuçlara yol açabilir

Proptozis Hangi Irklarda Daha Sık Görülür?

Bazı köpek ırklarında göz çukurlarının sığ olması nedeniyle proptozis riski çok daha yüksektir.

Riskli Köpek Irkları:

  • Pug

  • Shih Tzu

  • Pekingese

  • Boston Terrier

  • Lhasa Apso

  • Fransız Bulldog

Bu ırkların gözleri yuvalarında daha yüzeyde durduğu için, küçük darbelerde bile proptozis gelişebilir.

Belirtiler Nelerdir?

Proptozis genellikle görsel olarak hemen fark edilir, ancak hayvanın genel durumu da mutlaka değerlendirilmelidir.

Belirtiler:

  • Gözün dışarı çıkmış olması (göz kapakları gözün arkasında kalır)

  • Gözde kuruma, kızarıklık ve ödem

  • Göz hareketlerinde kısıtlılık veya tamamen hareketsizlik

  • Göz çevresinde kanama ve şişlik

  • Ani gelişen görme kaybı

  • Hayvanın huzursuzluk, ağrı veya panik hali

Acil Müdahale Neden Gereklidir?

Proptozis vakalarında, göz dışarıda kaldığı sürece:

  • Göz kurur ve kornea hızla hasar görür

  • Göz sinirleri zedelenirse kalıcı körlük gelişebilir

  • Kaslar ve damarlar zarar görebilir

  • Göz tamamen kaybedilebilir

Bu nedenle, proptozis bir veterinerlik acilidir. İlk birkaç saat içinde müdahale edilmesi, gözün kurtarılma şansını artırır.

Veterinerde Nasıl Teşhis Edilir?

Veteriner hekim, genellikle gözün görünümüne bakarak tanıyı koyar. Ancak gözün canlılığı ve görme yetisi değerlendirmek için:

  • Pupilla ışık refleksi testi

  • Kornea duyarlılığı testi

  • Oftalmoskopi

  • Göz içi basınç ölçümü

gibi muayeneler de yapılabilir.

Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Tedavi süreci, gözdeki hasarın boyutuna göre değişir.

?️ 1. Cerrahi Repozisyon (Gözün Yerine Oturtulması)

  • Uygun vakalarda, göz tekrar yuvasına yerleştirilir.

  • Göz kapakları geçici olarak dikilir (tarsorafi).

  • İyileşme sürecinde göz damlaları ve sistemik ilaçlar (antibiyotik, antienflamatuar) verilir.

❌ 2. Enükleasyon (Gözün Alınması)

  • Eğer göz siniri kopmuşsa, kornea delinmişse ya da göz tamamen canlılığını yitirmişse,

  • Ağrı ve enfeksiyon riskini ortadan kaldırmak için göz cerrahi olarak alınır.

İyileşme Süreci

  • Göz başarıyla yerine oturtulsa bile, görme kaybı kalıcı olabilir.

  • Tarsorafi dikişleri genellikle 2–3 hafta sonra alınır.

  • Hayvanın gözüne darbe almaması için koruyucu yakalık takılması önerilir.

  • Uzun vadeli göz damlası kullanımı gerekebilir.